ป้ายนิเทศ ( Bulletin Boards )

องค์ประกอบสำคัญในการจัดนิทรรศการ

ป้ายนิเทศเป็นทัศนวัสดุที่นำมาใช้ในการแสดงเรื่องราวต่างๆ แก่ผู้ดูโยใช้วัสดุหลายอย่างติดไว้บนแผ่นป้าย เช่น รูปภาพ แผนภูมิ ข้อความที่อธิบายภาพ รวมทั้งวัสดุ 3 มิติ ของจริงหรือของจำลอง เผยแพร่ความรู้เรื่องใดเรื่องหนึ่ง หรือใช้เป็นป้ายประกาศ และแสดงผลงานของหน่วยงานต่างๆ ป้ายนิเทศควรมีความสมบูรณ์ในตัวเอง ซึ่งผู้ดูสามารถเข้าใจได้โดยไม่ต้องอาศัยผู้บรรยายประกอบ แต่ไม่ควรมีรายละเอียดมากเกินไป ควรบรรจุเนื้อหาเพียงเรื่องเดียว ถ้าเนื้อหามากควรจัดแสดงเป็นหลายๆแผ่น เรียงไปตามลำดับ มีจุดเริ่มต้นและจบในตัวเอง เราใช้ป้ายนิเทศในงานส่งเสริมแบบมวลชนโดยอาจติดตั้งป้ายในสถาานที่ต่างๆ ดังนี้

1. ติดตั้งไว้ในสำนักงาน เพื่อเผยแพร่ข่าวสารแก่ผู้ที่มาติดต่อกับหน่วยงาน บุคคลต่างๆสามารถศึกษาหาความรู้จากป้ายนิเทศด้วยตนเอง

2. ติดตั้งไว้ในย่านชุมชน เช่น ศาลาประชาคม ผนังตึกหรืออาคาร จุดนัดพบเกษตรกร ที่อ่านหนังสือประจำหมู่บ้าน

       วัตถุประสงค์ในการจัดป้ายนิเทศ
       1. เพื่อเร้าความสนใจของผู้ดูและยั่วยุให้มีการปฏิบัติ
       2. เพื่อแจ้งข่าวสารหรือความก้าวหน้าของหน่วยงาน
       3. เพื่อทบทวนสิ่งที่พูดไปแล้ว สรุปเป็นเรื่องไว้บนป้ายนิเทศ
       4. เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายสามารถศึกษาหาความรู้จากสิ่งทีมีอยู่เพียงชุดเดียว

ประเภทของป้ายนิเทศ ป้ายนิเทศแบ่งออกเป็น 2 ประเภทได้แก่
1. ป้ายนิเทศแบบชั่วคราว เป็นป้ายนิเทศที่ทำแบบง่ายๆ สามารถเคลื่อนย้ายได้สะดวก ทั้งนั้นอาจทำได้ 3 แบบ คือ
       - ใช้ไม้กระดานอัดตีติดกับเสาที่เป็นขาตั้ง
       - ใช้แผงกั้นห้อง
       - ใช้วัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่นบางอย่าง เช่น เสื่อลำแพน ไม้ไผ่สาน เป็นต้น
2. ป้ายนิเทศแบบถาวร เป็นป้ายนิเทศที่ติดตั้งอยู่กับที่โดยดัดแปลงให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมที่อยู่โดยรอบ ยกตัวอย่างเช่น
       - ติดบนผนังห้องบนกระดานอัดหรือกระดานชานอ้อย
       - ชนิดเป็นรูพรุนเรียกว่า “peg bord” สำหรับแขวนป้ายหรือติดตั้งวัสดุ 3 มิติได้
       - ใช้ผนังตึกหรือฝาบ้านซึ่งมีหลังคากันแดดกันฝนได้

 ข้อพิจารณาในการจัดป้ายนิเทศ
       1. จัดเพื่อวัตถุประสงค์อะไร จะแสดงอะไร
       2. ผู้ดูเห็นคนระดับไหน
       3. จะตั้งแสดงที่ไหน สิ่งแวดล้อมเป็นอย่างไร

  ขั้นตอนในการดำเนินการจัดป้ายนิเทศ
       1. เลือกเรื่องที่จะนำมาแสดง ต้องเป็นเรื่องเดียวกัน ไม่ควรจัดหลายเรื่องบนแผ่นเดียวกัน
       2. ตัดสินใจกำหนดหัวข้อและความคิดหลักที่จะจัดป้ายนิเทศ ศึกษาเนื้อหา คิดหาข้อความหรือคำ ที่สามารถจับความสนใจของผู้ดูและสามารถสื่อความหมายได้ดี
       3. วางแผนการจัดป้ายนิเทศไว้ล่วงหน้าโดยสเก๊ตซ์ภาพคร่าวๆลงบนกระดาษ ว่าจะใช้ภาพถ่าย ภาพวาด สิ่งพิมพ์ ของจริง และของจำลองอะไรบ้างตลอดจนหัวข้องเรื่องและข้อความต่างๆอย่างไร วางอไรลงบนส่วนไหนของประเทศ ควรลองสเก๊ตซ์ภาพหลายๆแบบแล้วจึงเลือกแบบที่ดีที่สุด
       4. ในขั้นสุดท้ายจัดเตรียมวัสดุต่างๆตามแบบที่วางไว้
       5. ประเมินดูว่าป้ายนิเทศที่จัดแล้วมีลักษณะอย่างไร


หลักในการจัดป้ายนิเทศ
1. การเขียนหัวข้อและข้อความในป้ายนิเทศ
          1.1 สร้างหัวเรื่องให้น่าสนใจและให้คนดูมีส่วนร่วมในหัวข้อนั้น วิธีการกำหนดมีดังนี้
                 - ตั้งหัวข้อเรื่องเป็นคำถาม เช่น “ ท่านอยากได้อะไรมากที่สุด ?” “ ท่านตอบได้หรือไม่ ?”
                 - สร้างข้อความที่น่าฉงนสนเทห์ชวนติดตามดู เช่น “ ข้อเท็จจริงที่ท่านอยากรู้แต่ไม่กล้าถาม ”
                 - ข้อความที่ชักชวนให้ปฏิบัติตาม เช่น “ มาเพาะเห็ดฟางกันเถอะ ” หรือ “ มาช่วยกันประหยัดน้ำมันด้วยก๊าซชีวภาพ ”
                 - ใช้คำสั้นๆที่กระตุ้นผู้อ่านและช่วยดึงดูดความสนใจ เช่น “ ฟรี สิ่งนี้เรามอบแด่ท่าน ” หรือ “ หยุด แล้วอ่านสักนิด
          1.2 ใช้คำและข้อความที่อธิบายเป็นประโยครัดกุมใช้สำนวนง่ายๆ สั้นๆ แต่ได้ใจความ ควรใช้ภาพหรือสัญลักษณ์แสดงเป็นส่วนใหญ่ และใช้เฉพาะข้อความในส่วนที่จำเป็นจริง เท่านั้น
          1.3 ขนาดของตัวอักษรควรมีขนาดใหญ่ เหมาะสมกับป้ายนิเทศและมีขนาดลดหลั่นกันลงมาตามลำดับความสำคัญ นอกจากนี้อาจเน้นข้อความที่สำคัญสะดุดตา ให้แตกต่างจากข้อความอื่นๆ
2. การใช้สี
          2.1 ใช้สีที่ดึงดูดตาจากกสิ่งหนึ่ง และเร้าความสนใจของผู้ดู
          2.2 ใช้สี่หลากหลากเพื่อช่วยให้ภาพเล็กหรือใหญ่
          2.3 ใช้สีเพื่อเป็นสัญลักษณ์ของบางสิ่ง
          2.4 ใช้สีเพื่อสร้างหรือเน้นจุดสนใจบางอย่าง
3. การทำให้ภาพมีความรู้สึกเคลื่อนไหว
           3.1 จัดภาพบนป้ายนิเทศเป้นกลุ่มๆ ให้มีความสำพันธ์กัน
          3.2 เส้นโค้งต่างๆบนป้ายนิเทศสามารถดึงส่ายตาให้มองช้าๆ
           3.3 เส้นตรงจะทำให้การเคลื่อนที่ขอองสายตาไปตามจุดต่างได้รวดเร็วขึ้น
           3.4 การใช้เส้นหรือลูกศร ช่วยนำสายตาไปมองในทิศทางที่ต้องการ
4. การจัดวางรูปฟอมร์ป้ายนิเทศ
           4.1 จัดให้มีความกลมกลืนกัน ทั้งภาพและเรื่องราว
           4.2 ให้มีความสมดุลกันทั้งซ้ายและขวา
           4.3 ควรเน้นส่วนที่สำคัญด้วยรูปทรงที่มีลักษณะเด่นกว่า

       ลักษณะของป้ายนิเทศที่ดี
           1. ใช้ภาพเป็นที่น่าสนใจเป็นพิเศษ
           2. มีเรื่องราวครบบริบูรณ์แต่ไม่ควรจัดมากกว่า 1 เรื่อง
           3. มีความต่อเนื่องกันและมีความกลมกลืนกัน
           4. มีจุดสนใจหลักเพียงจุดเดียว จุดอื่นๆเป็นจุดรอง
           5. สามารถสร้างความรู้สึก ให้ผู้ดูสนใจติดตามการเคลื่อนไหว
           6. จัดให้มีภาพใกล้เคียงความจริง